Οι συμβολισμοί του μνημείου:

Ο σταυρός. Η σύνθεση αναπτύσσεται πάνω σε έναν νοητό σταυρό που σηματοδοτεί το σημείο όπου αποβιβάστηκαν οι Αφησιανοί πρόσφυγες. Από εκεί ξετυλίγεται συμβολικά το νήμα της ιστορίας τους.

Η άγκυρα. Στην αριστερή πλευρά βρίσκεται μια άγκυρα, σύμβολο του τελευταίου τους λιμανιού. Εδώ τελείωσε το δύσκολο ταξίδι της προσφυγιάς και άρχισε μια νέα ζωή.

Η ελιά. Στη δεξιά πλευρά δεσπόζει μια ελιά, το δέντρο που συμβολίζει τις ρίζες που απέκτησαν στη νέα τους πατρίδα. Η ελιά, διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, εκφράζει τη ζωή, την ειρήνη, τη νίκη και, πάνω απ' όλα, την ελευθερία.

Οι λευκές τριανταφυλλιές. Γύρω από το μνημείο φυτεύτηκαν 120 λευκές τριανταφυλλιές, μία για καθεμία από τις οικογένειες που εγκαταστάθηκαν στη Σάρτη. Είναι ένας φόρος τιμής στις οικογένειες που ρίζωσαν, δημιούργησαν και άνθισαν σε αυτόν τον τόπο.

Τα βιβλία. Στο κέντρο του μνημείου συμπυκνώνεται ολόκληρη η ιστορία της κοινότητας. Τα κλειστά βιβλία συμβολίζουν την πολύχρονη ιστορική διαδρομή που οι πρόσφυγες κουβάλησαν μαζί τους από την Αφησιά, ενώ το ανοιχτό βιβλίο διατηρεί ζωντανές τις προσωπικές τους μαρτυρίες κάτω από τις ημερομηνίες που σημάδεψαν τη ζωή τους.

Τα οικογενειακά ονόματα. Στο πίσω μέρος του μνημείου είναι χαραγμένα τα επώνυμα όλων των οικογενειών που δημιούργησαν τη σύγχρονη Σάρτη, ως διαρκής υπενθύμιση ότι η ιστορία ενός τόπου γράφεται από τους ανθρώπους του.

Ένας τόπος περισυλλογής. Καθώς το βλέμμα στρέφεται προς τη θάλασσα, ο επισκέπτης καλείται να σταθεί για μια στιγμή. Να κλείσει τα μάτια και να φανταστεί εκείνους που έφτασαν εδώ πριν από έναν αιώνα. Να αισθανθεί τον πόνο της απώλειας, αλλά και τη δύναμη της ελπίδας που έφεραν μαζί τους. Να τους ευχαριστήσει για όσα δημιούργησαν και να αναλογιστεί πόσο πολύτιμα είναι η ελευθερία, η ειρήνη και η πατρίδα.