Προέλευση και Ετυμολογία των Επωνύμων της Αφυσιάς.

(Η σελίδα ενημερώνεται όσο επεξεργαζόμαστε τα στοιχεία)

 

(Μελέτη-Έρευνα Πετσάβας Νικόλαος)

Τα Ελληνικά επώνυμα σύμφωνα με τη σημασία τους διακρίνονται σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: α) τα επώνυμα που δηλώνουν βαφτιστικό όνομα (πατρωνυμικά ή μητρωνυμικά), β) τα επώνυμα που δηλώνουν καταγωγή (ή αλλιώς εθνικά), γ) τα επώνυμα που δηλώνουν επάγγελμα και δ) τα παρατσούκλια.

 

 

Α.

Αγγελάκης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Άγγελος. Η κατάληξη –ακης πιθανόν να προσδιορίζει ως καταγωγή την Κρήτη. Πολύ πιθανόν ο Άγγελος που ήταν γεννημένος περίπου το 1857 να είναι ο γενάρχης της οικογένειας Αγγελάκη. Το επίθετο Αγγελάκης δεν υπάρχει σήμερα στη Νέα Αφησιά-Σάρτη καθώς κανένας άνδρας της οικογένειας δεν επιβίωσε.

Αγγελίδης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Άγγελος. Η κατάληξη -ίδης προσδιορίζει ως καταγωγή τον Πόντο.

Αϊβαζόγλου:

Αλμπάνης ή Ναλμπάνης ή Ναλμπάντης: (κατ. εππαγελματικό). Προέρχεται από την τουρκική λέξη "nalbant" που στα ελληνκά σημαίνει "πεταλωτής".

Αντωνίου: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Αντώνης. Ακολουθώντας τους προγόνους της οικογένειας Αντωνίου φτάνουμε στον Αντώνη που ήταν γεννημένος περίπου το 1845. Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το επώνυμο του και αν αυτό συνέχιζε σε προηγούμενες γενιές, αλλά είναι πολύ πιθανόν αυτός να είναι ο γενάρχης της οικογένειας.

Αρνάκης:

Άτσαλος:

 

Β.

Βαλλής: (κατ. τίτλος/ιδιότητα).

Βαμβίνης:

Βαποριώτης: (κατ. εππαγελματικό).

Βασταρδάκης:

Βατάχος:

Βορινάκης: (κατ. καταγωγής).

Βουλγαράκης: ή Βούλγαρης (κατ. καταγωγής). Προέρχεται πιθανότατα από το χωριό Βούλγαρο (αργ.Πασαλιμάνι), της γειτονικής νήσου της Αφυσιάς, της Αλώνης. Το επίθετο αυτό το συναντάμε επίσης στην Αφθόνη και στα Παλάτια της νήσου Μαρμαρά.

Βουτσάς: (κατ. εππαγελματικό). Βουτσάς ή  βουτζάς είναι ο κατασκευαστής βαρελιών, ο βαρελοποιός, ο βαρελάς. Η λέξη προέρχεται από το Βυζαντινό βουτσίον ή βουτζίον το ξύλινο βαρέλι του κρασιού. Το επώνυμο αυτό όπως είναι φυσικό συναντάμε και στα υπόλοιπα νησιά της επαρχίας Προικοννήσου καθώς οι ανάγκες για την παραγωγή κρασιού και παστών σε βαρέλια έκανε πολλούς να ακολουθήσουν το επάγγελμα του βουτσά.

 

Γ.

Γαβριηλίδης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Γαβριήλ + την κατάληξη -ίδης που δηλώνει καταγωγή από τον Πόντο. Το επίθετο Γαβριηλίδης κράτησε μόνο ένα μέλος της οικογένειας Τσαλίκη. Δυστυχώς το στοιχεία που έχουμε στην διάθεση μας δεν είναι αρκετά ώστε να φτάσουμε στον γενάρχη της οικογένεια που έδωσε το επίθετο και αν πράγματι υπάρχει καταγωγή από τον Πόντο που είναι μάλλον απίθανο.

Γαλιμήτης: (κατ. καταγωγής). Προέρχεται από το χωριό Γαλιμή, της γειτονικής νήσου της Αφυσιάς, της νήσου Μαρμαρά.

Γιαννάκυρης:

Γιαρενάκης: (κατ. εππαγελματικό).

Γρηγοριάδης: (κατ. πατρωνυμικό).

 

Δ.

Δαϊμανώλης: ή Νταϊ Μανώλης (κατ. παρατσούκλι).

Δαλαβίτσος:

Δαμαρλάκης: (ή Νταμαρλής)

Δεληγιάννης: (ή Ντεληγιάννης) (κατ. παρατσούκλι).

Διαμαντάκης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Διαμαντής.

Διασουράκης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Διασούρης. Το όνομα αυτό ήταν συνηθισμένο στα νησιά του Μαρμαρά και το συναντάμε σε πολλά έγγραφα της Επαρχίας Προικοννήσου.

Δράκος:

 

Ε.

Εμμανουηλίδης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Εμμανουήλ + την κατάληξη -ίδης που δηλώνει καταγωγή από τον Πόντο.

Εφεδάκης: (κατ. παρατσούκλι).

 

Ζ.

Ζαμπετάκης:

 

Η.

Ηλιάδης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Ηλίας.

 

Θ.

Θεοδωρόπουλος: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Θεόδωρος.

Θεοχαρίδης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Θεοχάρης.

 

Ι.

Ιλαρίων: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Ιλαρίων.

Ιτζέπελης: (Βλέπε Νιτζέμπελης).

 

Κ.

Καϊκτσής: (κατ. εππαγελματικό).

Καλαφάτης: ή Καλαφατάκης (κατ. εππαγελματικό). Αυτός που σφραγίζει τις σχισμές ή ρωγμές των παλαιών ξύλινων πλοίων και βαρκών ή άλλων κατασκευών με ξεφτίσματα από κάβους και στουπί, στριμμένα και ποτισμένα με πίσσα. Το επώνυμο Καλαφάτης το συναντάμε ήδη απο τον 14ο αιώνα. Ο Αυτοκράτορας Μιχαήλ 'Ε είχε το επώνυμο Καλαφάτης.

Καλαϊτζής:

Καμής:

Καμιδάκης:

Καμπούρης: (κατ. παρατσούκλι).

Κανενές:

Καπεταναντώνης: (κατ. εππαγελματικό).

Καραγιαννίδης: (κατ. παρατσούκλι). Σύνθετο επώνυμο που προέρχεται από την τουρκική λέξη "kara" που σημαίνει "μελαχρινός" και το βαφτιστικό όνομα Γιάννης συν την κατάληξη - ιδης που δηλώνει καταγωγή από τον Πόντο.

Καραγιώργης: (κατ. παρατσούκλι). Σύνθετο επώνυμο που προέρχεται από την τουρκική λέξη "kara" που σημαίνει "μελαχρινός" και το βαφτιστικό όνομα Γιώργος.

Καρακώστας: (κατ. παρατσούκλι). Σύνθετο επώνυμο που προέρχεται από την τουρκική λέξη "kara" που σημαίνει "μελαχρινός" και το βαφτιστικό όνομα Κώστας.

Καραμανλής; (κατ. παρατσούκλι ή καταγωγής). Προέρχεται από την τουρκική λέξη "karaman" που σημαίνει "μαυριδερός", ή δηλώνει καταγωγή από την περίοχη της Τουρκίας, Καραμανία.

Καράμπελας:

Καρκαγιάννης:

Κατιδάκης:

Κατσαούνης:

Καφετζάκης: ή Καφετζής (κατ. εππαγελματικό).

Κονιόρδος ή Κονιόρτος:

Κοτζαμάνης: (κατ. παρατσούκλι). Προέρχεται από το παρατσούκλι που είχε ο Νικόλαος Χρυσογονίδης. Ήταν ψηλός με πολύ μακριά πόδια και συχνά για να τα περιγράψουν, έλεγαν την έκφραση "γκοτζαμάν πόδια". Έτσι η τουρκικής προέλευσης λέξη "γκοτζαμάν (kocaman)" αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως παρατσούκλι και τελικά καταχωρήθηκε ως επώνυμο "Κοτζαμάνης".

Κουζούνης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Κουζούνης. Το όνομα αυτό ήταν συνηθισμένο στα νησιά του Μαρμαρά και το συναντάμε σε πολλά έγγραφα της Επαρχίας Προικοννήσου.

Κουντούρης: (κατ. παρατσούκλι).

Κουργιώτης:

Κριμάνης:

Κωνσταντάκης: (κατ. πατρωνυμικό).

Κωνσταντάρας: (κατ. πατρωνυμικό).

Κωνσταντινίδης: (κατ. πατρωνυμικό).

Κωτσάκης:

Κωτσέλης:

 

Λ.

Λαζάρου: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Λάζαρος.

Λάμπρου: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Λάμπρος.

Λεβέντης:

Λεοντιάδης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Λεόντιος.

Λιωτάκης:

Λουκάκης: (κατ. πατρωνυμικό). Επώνυμο πατρωνυμικό προερχόμενο από το βαπτιστικό όνομα Λουκάς με την κατάληξη –ακης που δηλώνει καταγωγή από την Κρήτη.

 

Μ.

Μάγος ή Μαργέλης:

Μακαρώνης:

Μαλοτσάκης:

Μανασάκης ή Μανουσάκης: (κατ. πατρωνυμικό). Επώνυμο πατρωνυμικό προερχόμενο από το βαπτιστικό όνομα Μανούσος με την κατάληξη –ακης που δηλώνει καταγωγή από την Κρήτη.

Ματζιράκης: (κατ. παρατσούκλι).

Μάρκου: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Μάρκος.

Μαυράκης:

Μαυρίκος: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Μαυρίκος. Το συναντάμε συχνά σε όλη την Επαρχία Προικοννήσου.

Μαχούτης:

Μενελάου: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Μενέλαος.

Μήτρου: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Δημήτριος. Το συναντάμε συχνά σε όλη την Επαρχία Προικοννήσου.

Μουμτζής:

Μουστάκας: (κατ. παρατσούκλι).

Μπιζμπιάνος:

Μπόλκας:

Μποτητές:

Μυλωνάς: (κατ. επαγγελματικό).

Μυτάκης:

Μωραΐτης: (κατ. καταγωγής).

Μώρος:

 

Ν.

Νικήτας: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Νικήτας. Το πραγματικό επώνυμο όμως της οικογένειας Νικήτα φαίνεται να είναι Χρυσογονίδης.

Νινιόλτσης:

Νιτζέμπελης: ή Ιτζέπελης. (κατ. παρατσούκλι). Προέρχεται πιθανόν από την τουρκική λέξη "ince" που σημαίνει "λεπτός", "φίνος", "πονηρός".

Ντάλλης: (ή Νταλπαναγιώτης) Πιθανόν να προέρχεται από την αρβανίτικη λέξη "dalë" που σημαίνει "κοσμογυρισμένος".

Νταμαρλής: Βλέπε Δαμαρλάκης

Νταντιδάκης:

 

Π.

Παγούρης:

Παλεβάλης:

Παπαγιαννάκης: (κατ. πατρωνυμικό+τίτλος/ιδιότητα).

Παπαδόπουλος:

Παπαζαχαρίας: (κατ. πατρωνυμικό+τίτλος/ιδιότητα).

Παπαθανασίου: (κατ. πατρωνυμικό+τίτλος/ιδιότητα).

Παπαθεοδώρου: (κατ. πατρωνυμικό+τίτλος/ιδιότητα).

Παπάς:

Παραδείσης:

Παραλίκας:

Παχής:

Περδικάκης:

Πέρος:

Πηγαδάς:

Πιντής:

Πριτζάκης:

Πυρλάκης:

 

Ρ.

Ράντος:

Ροδοκαλάκης:

 

Σ.

Σαβράμης:

Σάκκιας:

Σαμιωτάκης: (κατ. καταγωγής).

Σιδεράς: (κατ. εππαγελματικό).

Σίττας:

Σκαρλάτος:

Σκουλής:

Σος:

Σπανός: (κατ. παρατσούκλι). Από το παρατσούκλι που αποδίδεται σε άνδρες που δεν έχουν καθόλου γένια.

Σπυρόπουλος: (κατ. πατρωνυμικό).

Σταματιάδης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Σταμάτης.

Σταμάτιαλης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Σταμάτης.

Στίγγας:

Στράντζαλης:

Στρογγύλης:

Σύγγελης:

 

Τ.

Τάγης:

Τακάκης:

Ταλιανίδης:

Ταξιφώτης:

Ταουσάνης:

Τζαβέλλας:

Τοσούνης:

Τρανός:

Τρυφωνίδης: (κατ. πατρωνυμικό). Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Τρύφων + την κατάληξη -ίδης που δηλώνει καταγωγή από τον Πόντο.

Τσαγκίδης:

Τσαλίκης: (κατ. παρατσούκλι). Προέρχεται από την τουρκική λέξη "çalik" που σημαίνει "καμπούρης".

Τσαμούρης:

Τσαπακλής:

Τσελεπής: Προέρχεται πιθανόν από την τουρκική λέξη "çelebi" που σημαίνει "ο ευγενής".

Τσιγγόποουλος:

Τσίφτης:

Τσολοβός:

 

Φ.

Φειδάκης:

Φωτιάδης: (κατ. πατρωνυμικό).

Φωτίου: (κατ. πατρωνυμικό).

 

Χ.

Χαλκίτης: (κατ. καταγωγής). Πιθανόν να δηλώνει καταγωγή από την Χάλκη.

Χειμωνάκης:

Χουρμούζης: Προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Χουρμούζης. Το συναντάμε συχνά σε όλη την Επαρχία Προικοννήσου.